Đi lại dễ trượt ngã vì biến dạng chân chữ X
Tại Phòng khám Y Khoa Cần Thơ, chúng tôi vừa tiếp nhận một bệnh nhân nữ 68 tuổi bị đau khớp gối trái kéo dài nhiều năm. Gần đây, bệnh nhân xuất hiện tình trạng:
- Đau tăng khi đi lại, lên xuống cầu thang.
- Gối vẹo ngoài (chân chữ X) ngày càng rõ.
- Cảm giác gối không vững, dễ trượt chân khi đi.
- Hạn chế vận động, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày.
Qua thăm khám lâm sàng và chụp X-quang, bệnh nhân được chẩn đoán thoái hóa khớp gối ngăn ngoài giai đoạn nặng kèm biến dạng chân chữ X (valgus knee deformity).
Vì sao chân chữ X dễ bị thoái hóa khớp gối ngăn ngoài?
Ở người bình thường, trọng lực cơ thể được phân bố tương đối cân bằng qua khớp gối.
Khi xuất hiện biến dạng chân chữ X:
- Trục cơ học của chi dưới lệch ra ngoài.
- Áp lực dồn nhiều lên ngăn ngoài khớp gối.
- Sụn khớp bị mài mòn nhanh hơn.
- Dây chằng bên trong bị kéo giãn.
- Khớp gối mất vững khi đi lại.
Hậu quả là bệnh nhân thường có cảm giác:
✅ Đi không chắc chân.
✅ Dễ hụt bước hoặc trượt gối.
✅ Tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi.
Hình ảnh X-quang cho thấy thoái hóa nặng
Trên phim X-quang trước mổ:
- Hẹp gần hoàn toàn khe khớp ngăn ngoài.
- Nhiều gai xương quanh khớp.
- Biến dạng valgus rõ.
- Thoái hóa khớp bánh chè – đùi kèm theo.
Đây là giai đoạn mà các biện pháp điều trị bảo tồn như thuốc, tiêm nội khớp hay vật lý trị liệu thường không còn mang lại hiệu quả lâu dài.
Thay khớp gối toàn phần giúp phục hồi trục chi
Sau khi được tư vấn đầy đủ, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật thay khớp gối toàn phần (Total Knee Arthroplasty – TKA).
Mục tiêu của phẫu thuật:
- Loại bỏ các bề mặt khớp bị thoái hóa.
- Chỉnh lại trục chi dưới.
- Cân bằng phần mềm quanh khớp.
- Khôi phục sự vững chắc của khớp gối.
- Giảm đau và cải thiện khả năng đi lại.
Kết quả sau mổ khả quan
Sau phẫu thuật:
- Trục chi được chỉnh về gần sinh lý.
- Khớp nhân tạo ở vị trí tốt trên X-quang.
- Bệnh nhân tập đứng và đi sớm.
- Giảm đau rõ rệt.
- Gối vững hơn khi vận động.
Đây là yếu tố rất quan trọng giúp người cao tuổi lấy lại sự tự tin trong sinh hoạt và giảm nguy cơ té ngã.
Khi nào nên nghĩ đến thay khớp gối?
Người bệnh nên được khám chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình khi có các dấu hiệu:
- Đau khớp gối kéo dài trên 6 tháng.
- Gối biến dạng chân chữ O hoặc chữ X.
- Đi lại khó khăn, dễ té ngã.
- Điều trị thuốc không còn hiệu quả.
- X-quang cho thấy thoái hóa khớp nặng.
Việc phẫu thuật đúng thời điểm không chỉ giúp giảm đau mà còn ngăn ngừa biến dạng tiến triển và cải thiện chất lượng cuộc sống.
